رویدادی در امتداد پروژه «به رسم انسانیت» با مشارکت کودکان، هنرمندان و حامیان محیط زیست
پروژه هنری «چتر مهر» در امتداد پروژه بین‌المللی «به رسم انسانیت» شکل گرفته است؛ رویدادی که با گردهم‌آوردن آثار کودکان و هنرمندان حرفه‌ای، تلاش می‌کند مفهوم «انسان» و «انسانیت» را نه در قالب یک تعریف قطعی، بلکه به‌مثابه پرسشی زنده و گشوده در برابر مخاطب قرار دهد. این پروژه با مشارکت حدود ۱۴۰ اثر، از جمله مجموعه‌ای از آثار کودکان مناطق محروم کرمانشاه، به‌ویژه کودکان رویش‌سرای واقع در جعفرآباد کرمانشاه، و آثار هنرمندانی از نقاط مختلف جهان، بستری برای مواجهه میان تجربه‌های متفاوت، نسل‌ها و نگاه‌های گوناگون به مفهوم انسان متعالی فراهم می‌کند. این رویداد با کیوریتوری سمیرا صفاری، مدیرمسئول گروه هنری رسم، مدرس دانشگاه، گرافیست، پژوهشگر و هنرمند معاصر، با بیش از دو دهه فعالیت حرفه ای و به همت گروه هنری رسم، با سابقه بیش از یک دهه برگزاری رویداد های هنری و فرهنگی، و با همراهی جمعیت مولای عدالت (ع) از کرمانشاه ، موسسه سبزکاران بالان از گیلان و همکاری گالری هما از اصفهان برگزار می‌شود و در امتداد نگاه گروه هنری رسم به هنر به‌عنوان بستری برای گفت‌وگو، ارتباط اجتماعی و بازگرداندن تجربه هنری به متن زندگی شکل گرفته است.
هدف «هنر به رسم التیام» در این پروژه، ایجاد ذهنیتی مبتنی بر تعالی، امید و رشد در کودکان و نیز گسترش فرهنگ دگرخواهی و مهر در راستای مسئولیت اجتماعی است. «چتر مهر» می‌کوشد از طریق هنر، زمینه‌ای برای تقویت خلاقیت، خودباوری و نگاه انسانی کودکان فراهم کند و نشان دهد که هنر می‌تواند در مسیر التیام فردی و اجتماعی، ساختن آینده‌ای بهتر و پرورش نسلی مسئول، همدل و رشد‌یافته نقش‌آفرین باشد.
«چتر مهر» در این معنا صرفاً یک نمایشگاه آثار هنری نیست؛ بلکه تلاشی کیوریتورال برای بازتعریف نسبت میان اثر، هنرمند، مخاطب و زندگی است. آثار کودکان در کنار آثار هنرمندان حرفه‌ای قرار می‌گیرند تا به جای ایجاد یک روایت یک‌سویه، گفت‌وگویی چندصدایی درباره انسانیت شکل گیرد؛ گفت‌وگویی که در آن تفاوت سن، جغرافیا و تجربه زیسته، به امکان مواجهه و هم‌سخنی تبدیل می‌شود. در این ساختار، کودک صرفاً موضوع نمایش نیست، بلکه نگاه و اثر او بخشی از روایت اصلی پروژه است.
یکی از وجوه متمایز «چتر مهر»، امتداد یافتن اثر هنری فراتر از فضای نمایشگاه است. بخشی از آثار کودکان در بسته‌های هنرمندان شرکت‌کننده قرار می‌گیرد و همراه با فرم عضویت و بروشور معرفی مجموعه، به دست هنرمندان می‌رسد. از این منظر، «هدیه» در پروژه تنها یک عمل جانبی نیست؛ بلکه بخشی از ساختار مفهومی آن است: انتقال یک اثر از انسانی به انسان دیگر و ایجاد رابطه‌ای که از مرزهای معمول نمایشگاه عبور می‌کند.
در همین راستا، مؤسسه سبزکاران بالا، به‌عنوان حامی محیط زیست، با اهدای کتاب و هدایایی درباره آشتی با محیط زیست، در این رویداد مشارکت کرده است. این اقدام با هدف ترویج فرهنگ حفاظت از طبیعت و گسترش مسئولیت اجتماعی و انسانی در قبال محیط زیست انجام شده و نشان می‌دهد که هنر، آموزش و دغدغه‌های زیست‌محیطی می‌توانند در مسیر تقویت همدلی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گیرند.
از منظر نظری، «چتر مهر» بر مجموعه‌ای از مفاهیم فلسفی و اجتماعی استوار است؛ از ایده «هتروتوپیا»ی میشل فوکو و جابه‌جایی مرزهای فضای رسمی هنر، تا مفهوم «مرگ مؤلف» نزد رولان بارت و نقش مخاطب در بازتولید معنا. در کنار این رویکردها، مفاهیم «فضای میانی» دونالد وینیکات، «تماشاگر رهاشده» ژاک رانسیر، «زیبایی‌شناسی رابطه‌ای» نیکولا بوریو، رابطه «من و تو» در اندیشه مارتین بوبر، مسئولیت در برابر «دیگری» نزد امانوئل لویناس و مفهوم «هدیه» در اندیشه مارسل موس، لایه‌های نظری دیگری برای خوانش این پروژه فراهم می‌کنند. با این حال، این مفاهیم قرار نیست به شکل نظریه‌پردازی مستقیم بر اثر تحمیل شوند؛ بلکه به‌عنوان زیرساخت فکری، امکان خوانش «چتر مهر» را به‌عنوان پروژه‌ای درباره رابطه، مواجهه و زیستن در کنار دیگری فراهم می‌کنند.
در چنین خوانشی، هنر از شیء منفرد و فضای نمایش فاصله می‌گیرد و به امکانی برای ایجاد رابطه تبدیل می‌شود؛ همان جایی که نمایشگاه می‌تواند از «نمایش آثار» به «ساختن موقعیت» برسد. «چتر مهر» از همین منظر، فضایی میانی میان هنر و زندگی است؛ فضایی که در آن اثر می‌تواند از مرز مؤلف عبور کند، در مواجهه با دیگری معنایی تازه بیابد و به تجربه‌ای مشترک بدل شود.
در بخش هنرمندان کودک، ابوالفضل تاتاری، ارغوان پیرزادی، اسرا محمدی، امیررضا لطیفی، امیرعباس شریفی، امیرعلی قنبری، آتنا کریمی صفا، بهار رسولی، تینا کرمی، رایا حاتمی، زهرا رسولی، زینب رفعتی، ساحل صادقی، سارا حاجی علیانی، ستایش حاجی علیانی، ستایش حقی‌پور، محمد طاها حاجی علیانی، علی بیگی، فاطمه جمشیدی، فاطمه ویسی، فاطمه کریمی صفا، کوثر نظری، کوثر بشارتی، کوثر نجاتی، کیان محمودی، محمد پارسا ویسی، محمد سبحان طاهرآبادی، محمد طاها امیری، نازنین زهرا یاقوتی صفا، نرگس زکینیا، نیایش پیرزادی، هستی یاقوتی، یسنا جامه‌شورانی، یسنا جمشیدی، یکتا امیری، آتنا بیگی، آریانا تیموری، آوا امانی، آیناز کاوه، اسرا محمدی، امیرعباس تیموری، امیرعلی صحراگرد، امیرمحمد نادری، اهورا امانی، بردیا زنگنه، پانیذ فتحی، حسن نجاتی، حسین فرهادی، رضا زارع، رضا نجاتی، رضا مروتی، ستایش پیرزادی، سیدمحمدعلی نوری، غزل ویسی، محمد درویشی، محمد یاسین کرمی، معصومه نظری، مهراب رزمجو، مهیا نظری، ندا نصوری و یاسمن احمدی در این پروژه حضور دارند.
در میان اساتید وهنرمندان همدل با کودکان و نوجوانان شرکت کننده در چتر مهر، سفیران به رسم انسانیت از بخش نمایشگاه اتریش نیز حضور دارند که شامل ریحانه آبرویی سیاهمزگی، زهرا زارعی، سمیرا صفاری، سیما مجدی، سحر حقانگی، سیده فهیمه سعادت‌پور، صدیقه فرهادی، فرزانه رضانیا، فائقه ستاره، فیروزه رضایی، فریبا شجاعی باغینی، مینا حسین‌نژاد چپکی، مسعود قربان‌زاده، مریم کاظمی، مریم شهبازی، نفیسه (لادن) مرادپولادی، هدیه شبیبان‌پور، هاجر وهاب‌زاده و یاسمن منهاج می شوند. سفیران به رسم انسانیت در بخش ایران و شرکت کننده در نمایشگاه چتر مهر، افسون اراروتی، ام‌البنین سیف‌زاده، آراد علیزاده، آرزو ایروانی، آرشیدا جهان‌پور، بنفشه خسروانی دهکردی، بهرام توکلی شیراجی، پارمیس مهدی‌آبادی، پریسا جلیلیان، حامد کریمی‌پور، حدیث (بهارا) بلالایی، حسن دستیاران (مهرزاد)، حسین محرک، رقیه قربانی بیرگانی، زهرا (یاسمین) کاوندی، زهرا رمضانی، ساینا قنبری، سبحان پوراسماعیل‌فر، سپیده سیفی‌زاده، سحر کیا، سمیه صفری‌نژاد، سید جلال حسینی، سید نظام‌الدین امامی‌فر، سیده رقیه حسنی شریف، سیمین زحمتکش، صابر سهرابی، صادق احمدی، عبدالامیر مرساقیان، علیرضا صفاری شمالی، فاطمه درسا یافتیان، فاطمه سیفی، فروزان محمدی، گیلدا علیزاده، لیدا گلدوست، مجید کامجو، محدثه عابدی‌دوست، محمد بویری، محمدصادق جوادزاده، محمدمهدی احمدی، مریم بکان، مریم پوراحمد، مریم جهان‌آرا، مسعود صفرنیا، معصومه (مرجان) متقی پرهیزکار، معصومه برزگرپور، مهراب گلدوست، مهراد رویت‌پور، مهران گونجی، مهرناز امیری جلالوند، مهنوش ساقی‌زاده، مینو جوادزاده، ناهید رسولی، ندا آریایی، نفیسه (لادن) مرادپولادی، نوشین بنار و هادی عزیزی‌فر در این رویداد حضور دارند.
«به رسم انسانیت» و سلسله نمایشگاههای الحاقی، به کیوریتوری سمیرا صفاری، از گروه هنری رسم، و با همراهی گالری‌ها، دانشگاه‌ها، مراکز فرهنگی و نهادهای اجتماعی و مردم‌نهاد شکل گرفته است؛ گالری های مایا گالری وین، آویسنیت، آرین هنر معاصر، هما، وسمه، دانشگاه‌های علمی‌کاربردی بندرعباس و تهران، ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی، مؤسسات حکمت هنر و هنر و تجربه، انجمن احیای ارزش‌ها، حمایت از کودکان توان‌یاب، جمعیت کودکان و مادران مولای عدالت(ع)، کانون چتر مهر، مؤسسه سبزکاران بالان، آموزشگاه‌های آوای هنر و بوم سفید، مجموعه‌های کلوزآپ و چتر قرمز و دیگر همراهان، از جمله مراکز همیار پروژه بوده اند.
«چتر مهر» در نهایت پرسشی ساده اما بنیادین را پیش روی مخاطب می‌گذارد: انسان بودن را چگونه می‌توان تعریف کرد، اگر قرار باشد تعریف ما نه در انزوا، بلکه در مواجهه با دیگری شکل بگیرد؟ شاید پاسخ این پرسش در خودِ آثار نباشد؛ در فاصله میان آن‌ها، در رابطه‌ای که میان انسان‌ها شکل می‌گیرد، در مسئولیتی که نسبت به جامعه و محیط زیست بر عهده می‌گیریم و در مهری که از یک اثر به دیگری، از یک نگاه به نگاه دیگر و از هنر به زندگی منتقل می‌شود.
«چتر مهر»؛ روایتی از هنر، انسان، محیط زیست و رابطه؛ جایی که اثر، بهانه‌ای برای دیدن دیگری و مسئولانه‌تر زیستن می‌شود.